Veel van alle kleding die op de Europese markt komt, wordt vernietigd zonder ooit gedragen te zijn. Dat zien we tegenwoordig steeds meer in het nieuws. De oorzaak ligt niet bij een gebrek aan vraag, maar bij een productiemodel dat structureel meer maakt dan er wordt verkocht. Een deel van de sector experimenteert inmiddels met een tegenovergestelde aanpak: pas produceren zodra er daadwerkelijk een bestelling binnenkomt.
Een sector die op voorraden draait
De reden dat kleding wordt vernietigd, ligt grotendeels in hoe de industrie werkt. Merken en groothandels bestellen collecties vroeg van tevoren, gebaseerd op verwachte verkoop. Klopt die inschatting niet, dan blijft er onverkochte voorraad over. Voor sommige producten is opslag duurder dan afschrijven en verdwijnt de partij in de verbrandingsoven of op de stortplaats. Nederland is een van de grootste exporteurs van gebruikte kleding wereldwijd.
Printen op het moment van bestellen
Digitale druktechnieken maken een ander model mogelijk: kleding wordt pas gedrukt en verstuurd op het moment dat iemand die daadwerkelijk bestelt. In plaats van vooraf duizend shirts met een bepaald ontwerp te laten produceren en te hopen dat ze verkopen, laat een bedrijf of particulier bijvoorbeeld een enkel t shirt bedrukken op het moment dat de bestelling binnenkomt. Datzelfde geldt voor een polo bedrukken met bedrijfslogo: bedrijven bestellen precies het aantal dat ze nodig hebben, in plaats van een ruime marge in te calculeren voor toekomstige nieuwe medewerkers of eventuele beschadigingen.
Dit model, vaak print-on-demand genoemd, voorkomt in elk geval een deel van het probleem dat aan de basis van de vernietigingscijfers ligt: voorraad die nooit een koper vindt.
Geen wonder, wel beter
Print-on-demand lost het overproductieprobleem niet op en het is belangrijk dat niet groter te maken dan het is. Het basiskledingstuk, vaak nog altijd van katoen, moet nog steeds geproduceerd worden, met alle waterverbruik en landgebruik die daarbij horen: voor een enkel katoenen t-shirt is veel water nodig. De methode verandert niets aan hoe die stof wordt geweven of geverfd en verkleint dus niet de milieudruk van de basisgrondstof zelf.
Wat print-on-demand wél aanpakt, is het deel van de keten waarin de meeste onnodige productie ontstaat: het gokken op verkoopcijfers die er niet komen. Voor kleinere bedrijven en particulieren die kleine hoeveelheden nodig hebben, zoals een sportclub, een klein team of iemand die één ontwerp wil testen, betekent dit dat er niets wordt weggegooid dat nooit verkocht is. Op de schaal van de grote modeketens, waar de overproductie het grootst is, is de impact van dit model tot nu toe nog beperkt.